شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده های نفتی ایران نشریه علمی فرآیند نو 1735-6466 20 92 2026 02 20 Sustainable Biodiesel Production via Modified Kaolin Catalysis: Performance and Mechanistic تولید پایدار بیودیزل از طریق کاتالیست کائولین اصلاح ‌شده: عملکرد و مکانیسم 5 16 734677 10.22034/farayandno.2026.2082068.2035 FA محمد امین داشاد دانشجوی کارشناسی، گروه مهندسی شیمی، دانشکده مهندسی، دانشگاه صنعتی خاتم الانبیاء (ص) بهبهان، بهبهان انسیه بخردی نسب استادیار، گروه مهندسی شیمی، دانشکده مهندسی، دانشگاه صنعتی خاتم الانبیاء (ص) بهبهان، بهبهان 0000-0003-0817-5668 Journal Article 2025 12 26 This study investigates the catalytic performance of raw kaolin and alkaline-modified kaolin (m-kaolin) as low-cost solid acid catalysts for biodiesel production via the esterification. The modification process, involving alkaline leaching with 2M NaOH, resulted in a delaminated and mesoporous structure with enhanced surface area (6.8 m²/g) and high acid density (521.1 μmol NH₃/g). Under optimized conditions (100 °C, 3 wt.% catalyst, 20:1 methanol-to-oil ratio, and 3 hours), the conversion efficiency increased from 81.97% for raw kaolin to 88.34% for m-kaolin. Kinetic studies confirmed that both catalysts follow pseudo-first-order kinetics, with the apparent rate constant (Kapp) increasing from 0.097 h⁻¹ (raw kaolin) to 0.127 h⁻¹ (m-kaolin). A reaction mechanism following the Eley-Rideal model was proposed, emphasizing the role of the enhanced acidic sites and mesoporous framework. These results underscore the potential of modified kaolin as a highly efficient catalyst that bridges the gap between natural minerals and engineered catalysts. این مطالعه به ارزیابی عملکرد کاتالیزوری کائولین خام و کائولین اصلاح شده (m-kaolin) در تولید بیودیزل از طریق واکنش استریفیکاسیون می‌پردازد. فرآیند اصلاح با استفاده از NaOH دو مولارانجام شد که منجر به ایجاد ساختاری لایه‌‌ای و مزومتخلخل با سطح ویژه ( 6/8 m2/g ) و چگالی سایت‌های اسیدی ( µmol/g 521/1) گردید. در شرایط بهینه واکنش (دمای 100 درجه سانتیگراد، 3 درصد وزنی کاتالیست، نسبت مولی متانول به روغن ۲۰:۱ و زمان ۳ ساعت)، بازده تبدیل از 81/97 % برای کائولین خام به 88/34 %درصد برای m-kaolin افزایش یافت. هر دو کاتالیست از مدل سینتیکی شبه‌مرتبه اول تبعیت کردند. ثابت سرعت ظاهری واکنش (Kapp) از 0/097 h-1 برای کائولین خام به h-1 0/127 برای نمونه‌ی اصلاح‌شده ارتقاء یافت. مکانیسم پیشنهادی برای واکنش مدل الی-ریدل بود که در آن، نقش سایت‌های اسیدی و ساختار مزومتخلخل کاتالیزور مورد تأکید قرار گرفت.

https://www.farayandno.ir/article_734677_3fbfd261643da2d945565c6847f3fafe.pdf

شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده های نفتی ایران نشریه علمی فرآیند نو 1735-6466 20 92 2026 02 20 The Impact of Heat Stable Salts on the Acid Gas Removal Process and the Methods and Challenges of Their Elimination from Alkanolamine Solutions نقش نمک‌های پایدار حرارتی بر فرآیند حذف گازهای اسیدی و روش‌ها و چالش‌های حذف آن‌ها از محلول‌های آلکانول‌آمین 17 40 734675 10.22034/farayandno.2026.2072335.2018 FA سید حسین موسوی دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه پژوهشی فناوری غشای پایدار (SMTRG)، پژوهشکده مهندسی نفت، گاز و پتروشیمی، دانشگاه خلیج فارس، بوشهر، ایران سید عبداللطیف هاشمی فرد دانشیار مهندسی شیمی، گروه پژوهشی فناوری غشای پایدار (SMTRG)، پژوهشکده مهندسی نفت، گاز و پتروشیمی، دانشگاه خلیج فارس، بوشهر، ایران 0000-0001-6140-3063 محسن عباسی دانشیار مهندسی شیمی، گروه پژوهشی فناوری غشای پایدار (SMTRG)، پژوهشکده مهندسی نفت، گاز و پتروشیمی، دانشگاه خلیج فارس، بوشهر، ایران Journal Article 2025 09 21 The absorption of acid gases using alkanolamines is considered a key method in the oil and gas industry. However, the presence of heat stable salts (HSS), formed by the reaction of amines with strong acidic compounds, leads to several operational challenges, including reduced acid gas absorption capacity, increased solution viscosity, foaming, corrosion, and ultimately, decreased process efficiency. This study investigates the formation mechanisms, chemical structures, and removal methods of HSS from amine solutions. Based on the evaluation and comparative analysis of various solutions, ion-exchange-based methods were identified as the most effective purification strategies due to their high efficiency and ability to preserve amine quality. In contrast, methods such as chemical neutralization and adsorption exhibited limited effectiveness, with removal efficiencies below 50%. Other techniques such as electrodialysis, electrosorption, and nanofiltration, despite achieving high removal efficiencies (70–90%) and requiring no chemical additives, are mainly justifiable as complementary or selective approaches due to operational costs and challenges such as membrane fouling. This research provides a comprehensive guide for optimizing acid gas absorption processes in refineries and petrochemical industries, and establishes a foundation for future studies on the development of advanced technologies for amine solution purification. فرآیند جذب گازهای اسیدی با استفاده از آلکانول‌آمین‌ها یکی از روش‌های کلیدی در صنایع نفت و گاز محسوب می‌شود. با این حال، حضور نمک‌های پایدار حرارتی (HSS) در اثر واکنش آمین‌ها با ترکیبات اسیدی قوی، منجر به مشکلاتی نظیر کاهش ظرفیت جذب گازهای اسیدی، افزایش ویسکوزیته محلول، کف‌زایی، خوردگی و در نهایت کاهش راندمان عملیات می‌شود. این مطالعه به بررسی سازوکار تشکیل، ساختار شیمیایی و روش‌های حذف HSS از محلول‌های آمین می‌پردازد. بر اساس ارزیابی و تحلیل مقایسه‌ای راهکار‌های مختلف، روش‌های مبتنی بر تبادل یون به‌دلیل بهره‌وری بالا و حفظ کیفیت آمین، مؤثرترین راهکارهای تصفیه شناخته شدند. در مقابل، روش‌هایی نظیر خنثی‌سازی شیمیایی و جذب سطحی با راندمان حذف کمتر از %‌۵۰ کارایی محدودتری از خود نشان دادند. سایر روش‌ها مانند الکترودیالیز، الکترومغناطیسی و نانوفیلتراسیون نیز با وجود بازده حذف بالا (%70-90%) و عدم نیاز به مواد شیمیایی، به دلیل هزینه‌های عملیاتی و چالش‌هایی مانند گرفتگی غشا، بیشتر در کاربردهای انتخابی و به عنوان روش‌های مکمل قابل توجیه هستند. این پژوهش می‌تواند راهنمایی جامع برای بهینه‌سازی فرآیندهای جذب گازهای اسیدی در پالایشگاه‌ها و صنایع پتروشیمی بوده و بستری برای تحقیقات آینده در توسعه فناوری‌های نوین تصفیه محلول‌های آمین فراهم کند.

https://www.farayandno.ir/article_734675_f8e0383096e0b3b1b5c0f9a1cbedc8b6.pdf

شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده های نفتی ایران نشریه علمی فرآیند نو 1735-6466 20 92 2026 02 20 A Review on the Applications of Porous PolyHIPE and Molecularly Imprinted Polymeric Foams in Separation Processes مروری بر کاربردهای اسفنجهای پلیمری متخلخل polyHIPE و پلیمرهای قالب مولکولی در فرآیندهای جداسازی 41 64 735594 10.22034/farayandno.2026.2074751.2024 FA مهرنازسادات سیدخادمی دانشجوی کارشناسی ارشد مهندسی شیمی، گرایش جداسازی، دانشگاه گلستان، علی‌آباد کتول، ایران حسین کریمیان استادیار، گروه مهندسی شیمی، دانشکده مهندسی، دانشگاه گلستان، علی‌آباد کتول، ایران قاسم بهلکه دانشیار، گروه مهندسی شیمی، دانشکده مهندسی، دانشگاه گلستان، علی‌آباد کتول، ایران علی مختاری دانشیار، گروه شیمی، دانشکده علوم، دانشگاه گلستان، گرگان، ایران Journal Article 2025 10 15 This review presents a systematic examination of the applications of two advanced material classes—porous polymer foams (polyHIPE) and molecularly imprinted polymers (MIPs)—in separation processes and related fields. It emphasizes the critical relationship between synthesis methods (including Pickering emulsions), microstructure (pore size, porosity), and final performance, which enables the engineering of smart materials with precisely tunable properties. Key applications discussed include the selective separation of metal ions, water purification and oil-water separation, highly recoverable heterogeneous catalysis, novel controlled drug delivery systems, and the selective removal of emerging contaminants from the environment. The review highlights the transformative potential of these materials as sustainable, efficient, and versatile solutions to complex challenges in water treatment, resource recovery, green industry, and precision medicine. Future challenges, such as scalable production and the development of stimuli-responsive materials, are also outlined. این مقاله مروری، بررسی نظام‌مند کاربردهای دو کلاس ماده پیشرفته، اسفنج‌های پلیمری متخلخل (polyHIPE) و پلیمرهای قالب مولکولی (MIP)، در فرآیندهای جداسازی و حوزه‌های مرتبط را ارائه می‌دهد. تأکید اصلی بر رابطه کلیدی بین روش‌های سنتز (از جمله امولسیون‌های پیکرینگ)، ریزساختار (اندازه حفره، تخلخل) و عملکرد نهایی است که مهندسی مواد هوشمند با خواص کاملاً تنظیم‌پذیر را ممکن می‌سازد. کاربردهای شاخص مورد بحث شامل جداسازی انتخابی یون‌های فلزی، پالایش آب و جداسازی نفت-آب، کاتالیز ناهمگن با قابلیت بازیافت بالا، سیستم‌های نوین دارورسانی کنترل‌شده و حذف گزینشی آلاینده‌های نوظهور از محیط است. این مرور، پتانسیل تحول‌آفرین این مواد را به عنوان راه‌حل‌های پایدار، کارآمد و چندمنظوره برای چالش‌های پیچیده در تصفیه آب، بازیابی منابع، صنعت سبز و پزشکی دقیق معرفی کرده و چالش‌های آینده نظیر تولید مقیاس‌پذیر و توسعه مواد پاسخگو به محرک را ترسیم می‌کند.

https://www.farayandno.ir/article_735594_e1bb67e24e78efa369fe22e9d11e6054.pdf

شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده های نفتی ایران نشریه علمی فرآیند نو 1735-6466 20 92 2026 02 20 A Review of the Mechanisms of Novel Nanocomposites in Controlling Asphaltene: From Characterization to Performance مروری بر سازوکارهای نانوکامپوزیت‌های نوین در مهار آسفالتین: از مشخصه‌یابی تا عملکرد 65 78 735608 10.22034/farayandno.2026.2064917.2001 FA یاسر احمدی دانشیار گروه مهندسی شیمی و نفت، دانشکده مهندسی، دانشگاه ایلام، ایلام، ایران Journal Article 2025 09 06 Asphaltene deposition is a major challenge in the petroleum industry, reducing production and increasing costs. Recently, nanoparticles and novel nanocomposites have emerged as an effective strategy for controlling this phenomenon. This review examines the role of nanoparticles in inhibiting asphaltene adsorption, precipitation, and sedimentation, emphasizing common nanomaterial characterization techniques. Analytical methods include XRD, FTIR, SEM, TEM, EDX, and BET surface area analysis. Langmuir and Freundlich adsorption isotherms are also presented to model the interactions. Results show that nanocomposites such as EC-NCs and ZZC exhibit high adsorption capacities (109 and 124 mg/g, respectively) and can reduce asphaltene precipitation by up to 50%. This review provides a fundamental step toward designing efficient adsorbents and optimizing enhanced oil recovery processes. رسوب آسفالتین چالشی عمده در صنعت نفت است که تولید را کاهش و هزینه‌ها را افزایش می‌دهد. اخیراً استفاده از نانوذرات و نانوکامپوزیت‌های نوین به‌عنوان راهکاری مؤثر برای کنترل این پدیده مطرح شده است. این مطالعه مروری نقش نانوذرات را در مهار جذب، رسوب و ته‌نشینی آسفالتین بررسی کرده و بر روش‌های رایج مشخصه‌یابی نانومواد تأکید دارد. روش‌های آنالیز شامل XRD، FTIR، SEM، TEM، EDX و BET است. همچنین ایزوترم‌های جذب لانگمویر و فروندلیچ برای مدل‌سازی برهمکنش‌ها ارائه شده‌اند. نتایج نشان می‌دهد نانوکامپوزیت‌هایی مانند EC-NCs و ZZC ظرفیت جذب بالایی (به ترتیب ۱۰۹ و ۱۲۴ میلی‌گرم بر گرم) داشته و می‌توانند رسوب را تا %۵۰ کاهش دهند. این بررسی گامی اساسی برای طراحی جاذب‌های کارآمد و بهینه‌سازی فرآیندهای ازدیاد برداشت نفت محسوب می‌شود.

https://www.farayandno.ir/article_735608_07c46d4be1313b46a1656b1ab2e0c049.pdf

شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده های نفتی ایران نشریه علمی فرآیند نو 1735-6466 20 92 2026 02 20 Designing a Sustainable Waste Management Model Using Multi-Criteria Decision-Making Methods with an Emphasis on Circular Economy طراحی مدل پایدار مدیریت پسماند با استفاده از روش‌های تصمیم‌گیری چند معیاره و تأکید بر اقتصاد چرخشی 79 92 734676 10.22034/farayandno.2026.2074218.2022 FA علی غلامی شرکت پالایش نفت آبادان،آبادان،خوزستان،ایران 0009-0009-3975-4540 حمیدرضا زندیه شیرازی شرکت پالایش نفت آبادان،آبادان،خوزستان،ایران سید مصطفی حسینی شرکت پالایش نفت آبادان،آبادان،خوزستان،ایران امیرحسین آرش نیا شرکت پالایش نفت آبادان،آبادان،خوزستان،ایران عیسی عبادی شرکت پالایش نفت آبادان،آبادان،خوزستان،ایران Journal Article 2025 10 10 Waste management in industrial areas such as Mahshahr Port, which serves as the beating heart of Iran's oil and gas industries, faces numerous environmental, economic, social, and technical challenges. This research aims to design a sustainable model for waste management, with an emphasis on circular economy principles, by employing multi-criteria decision-making methods, including the Best-Worst method for criteria weighting and VIKOR for option ranking. Data were collected through questionnaires from managers and field data from Mahshahr Port facilities, and analyzed using Python and SPSS software. The results indicate that recycling, with a Q = 0.08 score, is the best option, while landfilling, with a Q = 0.95 score, exhibits the poorest performance. This model contributes to sustainable development by reducing environmental impacts, optimizing costs, and creating social opportunities. The findings underscore the necessity for investment in recycling technologies and the development of educational programs to promote the circular economy. مدیریت پسماند در مناطق صنعتی نظیر بندر ماهشهر، که قلب تپنده صنایع نفت و گاز ایران است، با چالش‌های متعدد زیست‌محیطی، اقتصادی، اجتماعی و فنی روبه‌رو است. این پژوهش با هدف طراحی یک مدل پایدار برای مدیریت پسماند و با تأکید بر اصول اقتصاد چرخشی، از روش‌های تصمیم‌گیری چندمعیاره شامل بهترین-بدترین برای وزن‌دهی معیارها و ویکور برای رتبه‌بندی گزینه‌ها بهره می‌برد. داده‌ها از طریق پرسشنامه از مدیران و داده‌های میدانی از تاسیسات بندر ماهشهر جمع‌آوری شده و با استفاده از نرم‌افزارهای پایتون و SPSSتحلیل شدند. نتایج نشان می‌دهد که بازیافت با امتیاز Q=0.08 بهترین گزینه است، در حالی که دفن با Q=0.95 ضعیف‌ترین عملکرد را دارد. این مدل با کاهش اثرات زیست‌محیطی، بهینه‌سازی هزینه‌ها و ایجاد فرصت‌های اجتماعی، به توسعه پایداری کمک می‌کند. یافته‌ها بر لزوم سرمایه‌گذاری در فناوری‌های بازیافت و توسعه برنامه‌های آموزشی برای اقتصاد چرخشی تأکید دارند.

https://www.farayandno.ir/article_734676_d6a5d20f97640ebfb4b9fdbe2cbc12a3.pdf

شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده های نفتی ایران نشریه علمی فرآیند نو 1735-6466 20 92 2026 02 20 Prediction of Dew Point Pressure of Gas Condensates Using Machine Learning Methods پیش بینی فشار نقطه شبنم میعانات گازی با استفاده از روش های یادگیری ماشین 93 107 735612 10.22034/farayandno.2026.2070757.2015 FA حمید سنگ بر دانشجو، دانشگاه صنعتی امیر کبیر واحد ماشهر، ماهشهر، ایران محمد ملازاده احمدی استاد، دانشگاه صنعتی امیر کبیر واحد ماشهر، ماهشهر، ایران علیرضا باغبان شرکت ملی مناطق نفتخیز جنوب، اهواز، ایران Journal Article 2025 09 03 Accurate prediction of the dewpoint pressure in gas condensate reservoirs holds significant technical and economic importance, particularly in determining fluid characteristics, reservoir performance calculations, planning the development of gas condensate reservoirs, and the optimal design of production systems. In this context, artificial intelligence-based methods have emerged as innovative and effective tools in various engineering fields. Eight different models, including linear regression, Lasso regression, Ridge regression, Elastic Net, artificial neural networks, decision trees, k-nearest neighbors, and random forest, were utilized for predicting the dew point pressure. The results indicate that the random forest model outperformed the other models, achieving an average relative error of 3.3% and a correlation coefficient of 0.84. This study represents an innovation by applying artificial intelligence methods to predict dew point pressure, demonstrating that with precise analysis of gas condensate data and the use of advanced models, higher accuracy and efficiency in industrial predictions can be achieved. پیش‌بینی دقیق و به‌موقع فشار نقطه شبنم در مخازن گاز میعانی از اهمیت فنی و اقتصادی بالایی برخوردار است و به‌ویژه در تعیین ویژگی‌های سیال، محاسبات عملکرد مخزن، برنامه‌ریزی توسعه مخازن و طراحی بهینه سیستم‌های تولید نقش کلیدی ایفا می‌کند. از هشت مدل متفاوت، شامل رگرسیون خطی، رگرسیون لاسو، رگرسیون ریج، الاستیک نت، شبکه‌های عصبی مصنوعی، درخت تصمیم‌گیری، ترکیب نزدیک‌ترین همسایگی و جنگل تصادفی، برای پیش‌بینی فشار نقطه شبنم استفاده گردید. نتایج نشان می‌دهد که مدل جنگل تصادفی با میانگین درصد خطای نسبی %‌3/3 و ضریب همبستگی 0/84 بهترین عملکرد را در مقایسه با سایر مدل‌ها داشته و به‌طور موفقیت‌آمیزی از تمامی مدل‌های دیگر پیشی گرفته است. این مطالعه با استفاده از روش‌های هوش مصنوعی، نوآوری در پیش‌بینی فشار نقطه شبنم را نشان می‌دهد و تأکید می‌کند که تحلیل دقیق داده‌های میعانات گازی و مدل‌های پیشرفته، دقت و کارایی بالاتری در پیش‌بینی‌های صنعتی فراهم می‌آورد.

https://www.farayandno.ir/article_735612_ffe8b2b82e1721ca8b325ec50de4bb5f.pdf