https://www.farayandno.ir/ نشریه علمی فرآیند نو fa daily 1 Fri, 20 Feb 2026 00:00:00 +0330 Fri, 20 Feb 2026 00:00:00 +0330 https://www.farayandno.ir/article_734677.html این مطالعه به ارزیابی عملکرد کاتالیزوری کائولین خام و کائولین اصلاح شده (m-kaolin) در تولید بیودیزل از طریق واکنش استریفیکاسیون می‌پردازد. فرآیند اصلاح با استفاده از NaOH دو مولارانجام شد که منجر به ایجاد ساختاری لایه‌‌ای و مزومتخلخل با سطح ویژه ( 6/8 m2/g ) و چگالی سایت‌های اسیدی ( µmol/g 521/1) گردید. در شرایط بهینه واکنش (دمای 100 درجه سانتیگراد، 3 درصد وزنی کاتالیست، نسبت مولی متانول به روغن ۲۰:۱ و زمان ۳ ساعت)، بازده تبدیل از 81/97 % برای کائولین خام به 88/34 %درصد برای m-kaolin افزایش یافت. هر دو کاتالیست از مدل سینتیکی شبه‌مرتبه اول تبعیت کردند. ثابت سرعت ظاهری واکنش (Kapp) از 0/097 h-1 برای کائولین خام به h-1 0/127 برای نمونه‌ی اصلاح‌شده ارتقاء یافت. مکانیسم پیشنهادی برای واکنش مدل الی-ریدل بود که در آن، نقش سایت‌های اسیدی و ساختار مزومتخلخل کاتالیزور مورد تأکید قرار گرفت. https://www.farayandno.ir/article_734675.html فرآیند جذب گازهای اسیدی با استفاده از آلکانول‌آمین‌ها یکی از روش‌های کلیدی در صنایع نفت و گاز محسوب می‌شود. با این حال، حضور نمک‌های پایدار حرارتی (HSS) در اثر واکنش آمین‌ها با ترکیبات اسیدی قوی، منجر به مشکلاتی نظیر کاهش ظرفیت جذب گازهای اسیدی، افزایش ویسکوزیته محلول، کف‌زایی، خوردگی و در نهایت کاهش راندمان عملیات می‌شود. این مطالعه به بررسی سازوکار تشکیل، ساختار شیمیایی و روش‌های حذف HSS از محلول‌های آمین می‌پردازد. بر اساس ارزیابی و تحلیل مقایسه‌ای راهکار‌های مختلف، روش‌های مبتنی بر تبادل یون به‌دلیل بهره‌وری بالا و حفظ کیفیت آمین، مؤثرترین راهکارهای تصفیه شناخته شدند. در مقابل، روش‌هایی نظیر خنثی‌سازی شیمیایی و جذب سطحی با راندمان حذف کمتر از %‌۵۰ کارایی محدودتری از خود نشان دادند. سایر روش‌ها مانند الکترودیالیز، الکترومغناطیسی و نانوفیلتراسیون نیز با وجود بازده حذف بالا (%70-90%) و عدم نیاز به مواد شیمیایی، به دلیل هزینه‌های عملیاتی و چالش‌هایی مانند گرفتگی غشا، بیشتر در کاربردهای انتخابی و به عنوان روش‌های مکمل قابل توجیه هستند. این پژوهش می‌تواند راهنمایی جامع برای بهینه‌سازی فرآیندهای جذب گازهای اسیدی در پالایشگاه‌ها و صنایع پتروشیمی بوده و بستری برای تحقیقات آینده در توسعه فناوری‌های نوین تصفیه محلول‌های آمین فراهم کند. https://www.farayandno.ir/article_735594.html این مقاله مروری، بررسی نظام‌مند کاربردهای دو کلاس ماده پیشرفته، اسفنج‌های پلیمری متخلخل (polyHIPE)  و پلیمرهای قالب مولکولی (MIP)، در فرآیندهای جداسازی و حوزه‌های مرتبط را ارائه می‌دهد. تأکید اصلی بر رابطه کلیدی بین روش‌های سنتز (از جمله امولسیون‌های پیکرینگ)، ریزساختار (اندازه حفره، تخلخل) و عملکرد نهایی است که مهندسی مواد هوشمند با خواص کاملاً تنظیم‌پذیر را ممکن می‌سازد. کاربردهای شاخص مورد بحث شامل جداسازی انتخابی یون‌های فلزی، پالایش آب و جداسازی نفت-آب، کاتالیز ناهمگن با قابلیت بازیافت بالا، سیستم‌های نوین دارورسانی کنترل‌شده و حذف گزینشی آلاینده‌های نوظهور از محیط است. این مرور، پتانسیل تحول‌آفرین این مواد را به عنوان راه‌حل‌های پایدار، کارآمد و چندمنظوره برای چالش‌های پیچیده در تصفیه آب، بازیابی منابع، صنعت سبز و پزشکی دقیق معرفی کرده و چالش‌های آینده نظیر تولید مقیاس‌پذیر و توسعه مواد پاسخگو به محرک را ترسیم می‌کند. https://www.farayandno.ir/article_735608.html رسوب آسفالتین چالشی عمده در صنعت نفت است که تولید را کاهش و هزینه‌ها را افزایش می‌دهد. اخیراً استفاده از نانوذرات و نانوکامپوزیت‌های نوین به‌عنوان راهکاری مؤثر برای کنترل این پدیده مطرح شده است. این مطالعه مروری نقش نانوذرات را در مهار جذب، رسوب و ته‌نشینی آسفالتین بررسی کرده و بر روش‌های رایج مشخصه‌یابی نانومواد تأکید دارد. روش‌های آنالیز شامل XRD، FTIR، SEM، TEM، EDX  و BET است. همچنین ایزوترم‌های جذب لانگمویر و فروندلیچ برای مدل‌سازی برهمکنش‌ها ارائه شده‌اند. نتایج نشان می‌دهد نانوکامپوزیت‌هایی مانند EC-NCs و ZZC ظرفیت جذب بالایی (به ترتیب ۱۰۹ و ۱۲۴ میلی‌گرم بر گرم) داشته و می‌توانند رسوب را تا %۵۰ کاهش دهند. این بررسی گامی اساسی برای طراحی جاذب‌های کارآمد و بهینه‌سازی فرآیندهای ازدیاد برداشت نفت محسوب می‌شود. https://www.farayandno.ir/article_734676.html مدیریت پسماند در مناطق صنعتی نظیر بندر ماهشهر، که قلب تپنده صنایع نفت و گاز ایران است، با چالش‌های متعدد زیست‌محیطی، اقتصادی، اجتماعی و فنی روبه‌رو است. این پژوهش با هدف طراحی یک مدل پایدار برای مدیریت پسماند و با تأکید بر اصول اقتصاد چرخشی، از روش‌های تصمیم‌گیری چندمعیاره شامل بهترین-بدترین  برای وزن‌دهی معیارها و ویکور برای رتبه‌بندی گزینه‌ها بهره  می‌برد. داده‌ها از طریق پرسشنامه از مدیران و داده‌های میدانی از تاسیسات بندر ماهشهر جمع‌آوری شده و با استفاده از نرم‌افزارهای پایتون و  SPSSتحلیل شدند. نتایج نشان می‌دهد که بازیافت با امتیاز Q=0.08 بهترین گزینه است، در حالی که دفن با Q=0.95 ضعیف‌ترین عملکرد را دارد. این مدل با کاهش اثرات زیست‌محیطی، بهینه‌سازی هزینه‌ها و ایجاد فرصت‌های اجتماعی، به توسعه پایداری کمک می‌کند. یافته‌ها بر لزوم سرمایه‌گذاری در فناوری‌های بازیافت و توسعه برنامه‌های آموزشی برای اقتصاد چرخشی تأکید دارند. https://www.farayandno.ir/article_735612.html پیش‌بینی دقیق و به‌موقع فشار نقطه شبنم در مخازن گاز میعانی از اهمیت فنی و اقتصادی بالایی برخوردار است و به‌ویژه در تعیین ویژگی‌های سیال، محاسبات عملکرد مخزن، برنامه‌ریزی توسعه مخازن و طراحی بهینه سیستم‌های تولید نقش کلیدی ایفا می‌کند. از هشت مدل متفاوت، شامل رگرسیون خطی، رگرسیون لاسو، رگرسیون ریج، الاستیک نت، شبکه‌های عصبی مصنوعی، درخت تصمیم‌گیری، ترکیب نزدیک‌ترین همسایگی و جنگل تصادفی، برای پیش‌بینی فشار نقطه شبنم استفاده گردید. نتایج نشان می‌دهد که مدل جنگل تصادفی با میانگین درصد خطای نسبی %‌3/3 و ضریب همبستگی 0/84 بهترین عملکرد را در مقایسه با سایر مدل‌ها داشته و به‌طور موفقیت‌آمیزی از تمامی مدل‌های دیگر پیشی گرفته است. این مطالعه با استفاده از روش‌های هوش مصنوعی، نوآوری در پیش‌بینی فشار نقطه شبنم را نشان می‌دهد و تأکید می‌کند که تحلیل دقیق داده‌های میعانات گازی و مدل‌های پیشرفته، دقت و کارایی بالاتری در پیش‌بینی‌های صنعتی فراهم می‌آورد. https://www.farayandno.ir/article_736337.html This study evaluates two investment strategies in PGPIDMC: (A) upstream field development vs. (B) downstream optimization and latent capacity activation. Using 2025–2026 operational data from 9 units, it finds downstream utilization averages only 68%, representing 3.6 million tons/year of untapped capacity. Meanwhile, upstream feedstock supply (4.4 Mt/year) lags behind downstream demand (5.0–5.5 Mt/year), with a projected gap of 2.5 Mt/year if latent capacity is activated. A multi-criteria framework (ISO 55000:2024, IEA 2025) shows Option B requires only 20–30% of Option A’s CAPEX, achieves 85–90% utilization, yields positive cash flow within 18 months, and cuts feedstock use per ton by 5–8%. A two-stage roadmap prioritizes short-term optimization (1404–1406) to generate cash flow and de-risk the system, while initiating upstream feasibility studies from 1407.