شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده های نفتی ایران نشریه علمی فرآیند نو 1735-6466 21 93 2026 05 22 Functionalized core-shell nanoparticles as an effective and recyclable magnetic nanoadsorbent for the removal of Pb2+ ions from aqueous solutions نانوذرات هسته-پوسته عامل‌دار شده به عنوان یک نانوجاذب مغناطیسی مؤثر و قابل بازیافت در جهت حذف یون های Pb2+ از محلول‌های آبی 5 20 737071 10.22034/farayandno.2026.2083742.2038 FA مرتضی فقیهی گروه پژوهشی شیمی و فرآیند، پژوهشگاه نیرو، تهران، ایران محسن اسماعیل پور گروه پژوهشی شیمی و فرآیند، پژوهشگاه نیرو، تهران، ایران مجید قهرمان افشار گروه پژوهشی شیمی و فرآیند، پژوهشگاه نیرو، تهران، ایران 0000-0002-6208-0654 میلاد کاظم نژادی آزمایشگاه شیمی پلیمر، گروه شیمی، دانشکده علوم، دانشگاه گلستان، گرگان، ایران Journal Article 2026 01 27 In the present study, glucosamine-modified Fe3O4@SiO2-TCT-GA nanosorbents were synthesized and their ability to separate lead ions from aqueous solutions was investigated. The effects of parameters affecting the adsorption efficiency, including adsorption isotherms, adsorbent dose, adsorbent contact time, selective removal, and solution pH, on the adsorption behavior were evaluated and discussed. Kinetic adsorption tests showed a better fit with the pseudo-second-order model, and the equilibrium data were in good agreement with the Langmuir model, which estimated the maximum Pb (II) adsorption to be 131.58 mg/g using this model. The desorption of heavy metal ions using HCl solution was effectively performed, and the results showed that the nanosorbent could be magnetically separated, regenerated, and effectively reused for seven consecutive cycles without significant loss of adsorption capacity. The effective heavy metal removal performance of this adsorbent demonstrated the feasibility of the adsorbent for industrial applications. در تحقیق پیش رو نانوجاذب اصلاح‌شده با گلوکزامین Fe3O4@SiO2-TCT-GA سنتز شدند و توانایی آنها در جداسازی یون‌های سرب از محلول‌های آبی بررسی شدند. تأثیر پارامترهای مؤثر بر راندمان جذب شامل ایزوترم‌های جذب، دوز جاذب، زمان تماس جاذب، حذف انتخابی و pH محلول بر رفتار جذب ارزیابی و مورد بحث قرار گرفت. آزمونهای جذب سینتیک، هم خوانی بهتری با مدل شبه مرتبه دوم را نشان دادند و داده‌های تعادلی به خوبی با مدل لانگمویر مطابقت داشت که با استفاده از این مدل حداکثر جذب Pb(II) برابر با 131.58 میلی‌گرم بر گرم تخمین زده شد. واجذب یون‌های فلزات سنگین با استفاده از محلول HCl به طور مؤثر انجام شد و نتایج نشان داد که نانوجاذب می‌تواند به صورت مغناطیسی جداسازی، بازسازی و به طور مؤثر برای هفت چرخه متوالی بدون از دست دادن قابل توجه ظرفیت جذب، مورد استفاده مجدد قرار گیرد. عملکرد مؤثر حذف فلز سنگین توسط این جاذب، امکان‌سنجی جاذب برای کاربرد در اهداف صنعتی را نشان داد.

https://www.farayandno.ir/article_737071_4b4bce892a017e0c17e8076f0c448fc8.pdf

شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده های نفتی ایران نشریه علمی فرآیند نو 1735-6466 21 93 2026 05 22 Adsorptive Performance of CALF-20 Metal–Organic Framework for CO₂ Capture from Flue Gas using Molecular Simulation عملکرد جذبی چارچوب فلزی-آلی CALF-20 برای جذب دی اکسیدکربن از گاز دودکش: مطالعه شبیه‌سازی مولکولی با استفاده از RASPA 21 34 737366 10.22034/farayandno.2026.2081238.2033 FA محمدصادق خدادادی پژوهشگر دکتری مهندسی شیمی، دانشگاه علم و صنعت ایران احد قائمی استاد مهندسی شیمی، دانشگاه علم و صنعت ایران 0000-0003-0390-4083 Journal Article 2026 01 17 In this research, the performance of the CALF-20 metal-organic framework for the separation of CO₂ from nitrogen has been investigated by a combined experimental-computational approach. The adsorption simulation was performed using Monte Carlo method and the results were validated with experimental data. The simulation was performed at a temperature of 298.15 K, a pressure of 1 bar for pure and a mixture of 80:20% CO₂/N₂. The simulated adsorption capacities for CO₂ and in the mixture were 4.13 and 1.71 mmol/g, respectively, and for pure N₂ and in the mixture were 0.51 and 0.31 mmol/g, respectively. The CO₂/N₂ selectivity at 1 bar pressure and 298.15 K was calculated using the ideal solution adsorption theory to be 22.06 and from simulation data to be 20.74, with a difference of less than 6%. Experimental data showed a CO₂ adsorption of 4.26 mmol/g, which is less than 3% different from the experimental value. در پژوهش حاضر، عملکرد چارچوب فلزی-آلی CALF-20 برای جداسازی دی‌اکسیدکربن از نیتروژن به روش ترکیبی تجربی-محاسباتی بررسی شده‌است. شبیه‌سازی‌ جذب با استفاده از روش مونت‌کارلو و نرم‌افزار RASPA انجام شده و نتایج با داده‌های تجربی اعتبارسنجی شده‌اند. شبیه‌سازی‌ در دمای 298/15 کلوین، فشار ۱ بار برای گازهای خالص و مخلوط 80:20 درصد CO₂/N₂ انجام گرفت. ظرفیت جذب شبیه‌سازی‌شده برای دی‌اکسیدکربن خالص و در مخلوط به ترتیب 4/13 و 1/71 میلی‌مول‌برگرم و برای نیتروژن خالص و در مخلوط به ترتیب 0/51 و 0/31 میلی‌مول‌برگرم به دست‌آمد. گزینش‌پذیری CO₂/N₂ در فشار ۱ بار و دمای 298/15 کلوین با استفاده از تئوری جذب محلول ایده‌آل برابر 22/06 و از داده‌های مستقیم شبیه سازی 20/74 محاسبه شد که اختلافی کمتر از 6 درصد بین این دو مقدار وجود دارد. داده‌های تجربی جذب دی‌اکسیدکربن مقدار 4/26 میلی‌مول‌برگرم را نشان داد که اختلافی کمتر از 3 درصد با مقدار تجربی دارد.

https://www.farayandno.ir/article_737366_7825f3140251f74e8bc8cceb0facfdfd.pdf

شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده های نفتی ایران نشریه علمی فرآیند نو 1735-6466 21 93 2026 05 22 Strategic Investment Assessment in Iran’s Petrochemical Upstream and Downstream Sectors: A Multi-Criteria Framework for Optimizing Production Capacity, Cost Structure, and Return on Assets ارزیابی راهبردی فرصت‌های سرمایه‌گذاری در بخش‌های بالادستی و پایین‌دستی صنعت پتروشیمی ایران با تأکید بر بهینه‌سازی عملکرد دارایی‌ها 35 46 736337 10.22034/farayandno.2026.2082524.2036 FA مهدی نظری صارم گروه مهندسی نفت،معدن و مواد،واحد تهران مرکزی،دانشگاه آزاد اسلامی،تهران،ایران 0000-0002-6444-2890 مصطفی متدین مدیر عامل،شرکت مدیریت توسعه صنایع پتروشیمی خلیج فارس،تهران، ایران Journal Article 2025 12 30 This study presents a strategic evaluation of two competing investment pathways within the Persian Gulf Petrochemical Industries Holding (PGPIDMC): (A) upstream hydrocarbon field development versus (B) downstream operational optimization and latent capacity activation. Based on real operational data from 9 key units during 2025–2026 (1404–1403), the analysis reveals that downstream units operate at an average utilization rate of only 68%, equivalent to a latent capacity of 3.6 million tons/year of petrochemical products. Simultaneously, a structural feedstock gap exists: upstream supply (4.4 Mt/year from Bidboland and Hoyezah gas plants) falls short of current downstream demand (5.0–5.5 Mt/year), with the gap projected to widen to 2.5 Mt/year if latent capacity is activated. A multi-criteria decision framework (MCDF), aligned with ISO 55000:2024 and IEA 2025 guidelines, demonstrates that Option B (optimization) requires only 20–30% of the CAPEX of a new field development, achieves 85–90% utilization, generates positive cash flow within 18 months, and reduces feedstock consumption per ton of product by 5–8%. The proposed two-stage roadmap prioritizes short-term optimization (1404–1406) to generate cash flow and de-risk the system, while simultaneously launching feasibility studies for targeted upstream development from 1407 onward. این پژوهش به ارزیابی راهبردی دو گزینه سرمایه‌گذاری رقیب در یک گروه صنایع پتروشیمی می‌پردازد: توسعه میادین هیدروکربنی (حوزه بالادست) در مقابل بهینه‌سازی واحدهای پایین‌دستی. بر اساس داده‌های ۱۱ واحد کلیدی در سال‌های ۱۴۰۳–۱۴۰۴، میانگین نرخ بهره‌برداری واحدهای پایین‌دستی تنها ۶۸ درصد است که معادل ظرفیت نهفته 3/6 میلیون تن فرآورده در سال می‌باشد. همزمان، شکاف میان تقاضای خوراک (۵ تا ۶ میلیون تن) و ظرفیت تولید بالادست (4/4 میلیون تن) ریسک تأمین را افزایش داده است. یافته‌های تحلیل چندمعیاره نشان می‌دهد که سرمایه‌گذاری در بهینه‌سازی واحدهای موجود (گزینه B)، با هزینه‌های معادل ۲۰ تا ۳۰ درصد یک پروژه میدانی، نرخ بهره‌برداری را تا سطح ۸۵ تا ۹۰ درصد ارتقا داده و جریان نقدی را در کمتر از دو سال محقق می‌کند. بر این اساس، نقشه‌راهی دومرحله‌ای پیشنهاد می‌شود: اولویت کوتاه‌مدت با بهینه‌سازی فرآیندی و فعال‌سازی ظرفیت نهفته، همراه با آغاز همزمان مطالعات اولیه برای توسعه میدان هدف.

https://www.farayandno.ir/article_736337_9ec08cf5e01a961dc1ed496e5646acfd.pdf

شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده های نفتی ایران نشریه علمی فرآیند نو 1735-6466 21 93 2026 05 22 The effect of chemical activator and nanoscale pore-former on the performance of polyacrylonitrile-based carbon adsorbent for cationic dye removal from aqueous solution بررسی تاثیر فعال سازی شیمیایی و حفره‌زای نانومتری بر عملکرد جاذب کربنی بر پایه پلی‌اکریلونیتریل جهت حذف رنگ کاتیونی از محلول آبی 47 62 737072 10.22034/farayandno.2026.2087937.2042 FA زهرا حسینی دانشجو، دانشکده مهندسی پلیمر، دانشگاه صنعتی سهند، تبریز، ایران مرتضی نصیری دانشیار، دانشکده مهندسی پلیمر، دانشگاه صنعتی سهند، تبریز، ایران 0000-0002-8069-2304 رضا خوشبوی استادیار/ مرکز تحقیقا کربن سبز، دانشکده مهندسی شیمی، دانشگاه صنعتی سهند، تبریز، ایران Journal Article 2026 03 08 This study investigated the effect of using polymethyl methacrylate (PMMA) as pore-forming agent along with potassium hydroxide (KOH) activator to synthesize polyacrylonitrile (PAN) carbon adsorbents with high porosity to enhance the adsorbent performance in methylene blue (MB) adsorption. PMMA nanoparticles were synthesized by mini-emulsion polymerization method. BET, FE-SEM-EDS and FTIR analyses were used to evaluate the carbon adsorbents. The specific surface area of PAN_based adsorbents increased from 10.6 to 393.6 m2/g with PMMA particles, and to 1897 m2/g after activation. FTIR results confirmed the removal of carbonyl groups and the presence of effective functional groups after activation. After simultaneous activation, the percentage of MB removal by the carbon adsorbent increased from 54% to 91%. The maximum adsorption capacity for the best sample was 2065 mg/g, which followed the Langmuir isotherm. The results showed that this combination method significantly increased the pore development, the adsorption capacity, and ultimately increased the performance of the carbon adsorbent. این مطالعه، به بررسی تاثیر افزودن عامل حفره‌زا پلی‌متیل‌متاکریلات (PMMA) به‌‌همراه عامل‌ فعال‌ساز هیدروکسیدپتاسیم (KOH) به منظور سنتز جاذب‌های کربنی پلی‌آکریلونیتریل (PAN) با تخلخل بالا جهت افزایش عملکرد جاذب در جذب رنگ متیلن بلو(MB) می‌پردازد. نانو ذرات PMMA با روش پلیمریزاسیون مینی امولسیونی سنتز شد. از آنالیز‌های BET، FE-SEM-EDX و FTIR برای ارزیابی جاذب‌های کربنی استفاده گردید. مساحت سطح‌ویژه در PAN خالص از 10/6 به m2/g 393/6 در هنگام استفاده از ذرات PMMA، و پس از فعال‌سازی به m2/g 1897 افزایش یافت. نتایج FTIR حذف گروه‌های کربونیل و وجود گروه‌های عاملی مؤثر پس از فعال‌سازی را تأیید کرد. پس‌از فعال‌سازی همزمان، درصد حذف MB توسط جاذب کربنی از %54 به %91 افزایش یافت. حداکثر ظرفیت جذب برای بهترین نمونه، mg/g 2065 بوده که از ایزوترم‌ ‌لانگمویر پیروی می‌کند. نتایج نشان داد استفاده ترکیبی از این دو عامل در ساختار PAN، افزایش چشمگیری در توسعه حفرات، بهبود ظرفیت جذب و نهایتا افزایش عملکرد جاذب کربنی داشته است.

https://www.farayandno.ir/article_737072_51e9456f65dae60ab9c3654cabf4b0b2.pdf

شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده های نفتی ایران نشریه علمی فرآیند نو 1735-6466 21 93 2026 05 22 Investigation of Naphthenic Acid and Chloride Corrosion in the Crude Oil Preheat Exchanger According to API 581 Standard بررسی خوردگی اسید نفتنیک و کلراید در مبدل پیش‌گرمایش نفت خام طبق استاندارد 581 API 63 78 737070 10.22034/farayandno.2026.2073925.2021 FA علیرضا محبی کارشناس ارشد عملیات پالایش، پالایشگاه شیراز، شیراز، ایران جمال باقری کارشناس ارشد عملیات پالایش، پالایشگاه شیراز، شیراز، ایران Journal Article 2025 12 06 In the crude oil preheat network of the Shiraz refinery, the tube bundle of a heat exchanger that uses gasoil to raise crude oil temperature has been replaced several times due to corrosion. Naphthenic acid and chloride are widely recognized as dominant corrosive species in crude oil refining processes. Using HTRI simulation, the skin temperature of the tubes in heat exchanger tube passes were calculated. Then, an assessment was conducted to determine whether the HTRI-calculated temperatures overlap with the naphthenic acid corrosion susceptibility range defined in API 581. According to API 581 standard, 316L stainless steel containing at least 2.5% molybdenum is recommended for heat exchanger tubes to improve corrosion resistance. Molybdenum stabilizes the protective layer and increases the resistance to pitting corrosion. در شبکه پیش‌گرمایش نفت خام پالایشگاه شیراز، دسته لوله یکی از مبدل حرارتی که از نفت گاز جهت بالا بردن دمای نفت خام استفاده می کند، به علت خوردگی چندین مرتبه تعویض شده است. اسید نفتنیک و کلراید از جمله مهمترین مواد خورنده در فرآیند پالایش نفت خام هستند. به وسیله شبیه‌سازی با نرمافزار HTRI، دمای سطح لوله‌ها در گذرهای لوله مبدل حرارتی محاسبه شد. سپس، امکان همپوشانی دمای محاسبه‌شده نرمافزار HTRI با محدوده دمای خطر خوردگی اسید نفتنیک در استاندارد 581 API بررسی شده است. طبق استاندارد 581 API، فولاد‌ زنگنزن L316 حاوی حداقل 2/5 درصد مولیبدنیوم جهت جلوگیری از خوردگی برای لوله های مبدل حرارتی پیشنهاد میشود. مولیبدنیوم لایه محافظ را تثبیت کرده و مقاومت به خوردگی حفره‌ای را افزایش می دهد.

https://www.farayandno.ir/article_737070_07423be22673ed97f51e7b1b38e88ae0.pdf

شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده های نفتی ایران نشریه علمی فرآیند نو 1735-6466 21 93 2026 05 22 Accurate Prediction of Polymer Specific Heat Capacity Using Advanced Machine Learning Techniques پیش‌بینی دقیق ظرفیت گرمایی ویژه پلیمرها با بهره‌گیری از تکنیک‌های نوین یادگیری ماشین 79 90 737069 10.22034/farayandno.2026.2070453.2013 FA زینب ترابی دانشجو ، دانشگاه صنعتی امیرکبیر واحد ماهشهر، ماهشهر، ایران الناز فرزین فر دانشجو ، دانشگاه صنعتی امیرکبیر واحد ماهشهر، ماهشهر، ایران فاطمه سپهوند دانشجو ، دانشگاه صنعتی امیرکبیر واحد ماهشهر، ماهشهر، ایران محدثه سرلک دانشجو ، دانشگاه صنعتی امیرکبیر واحد ماهشهر، ماهشهر، ایران علیرضا باغبان کارمند، شرکت ملی مناطق نفتخیز جنوب، اهواز، ایران Journal Article 2025 12 28 This study focuses on predicting the specific heat of polymers using experimental data and machine learning algorithms. A comprehensive dataset comprising physical and chemical properties of polymers was utilized as input for various models, including linear regression, Ridge, Lasso, ElasticNet, K-nearest neighbors, artificial neural networks, and decision trees. The performance of these models was evaluated using mean squared error (MSE) and R-squared (R²) metrics. The results indicate that the Lasso and ElasticNet models provide the best balance between accuracy and generalization to new data. Specifically, the Lasso model achieved an MSE of 728.77 and an R² of 0.95, while the ElasticNet model recorded an MSE of 604.34 and an R² of 0.95. This study emphasizes that employing regularization techniques and ensemble models can significantly enhance the accuracy and stability of predictions for the thermal properties of polymers, leading to substantial savings in both time and costs associated with experimental testing. این پژوهش به پیش‌بینی گرمای ویژه پلیمرها با استفاده از داده‌های تجربی و الگوریتم‌های یادگیری ماشین می‌پردازد. مجموعه‌ای از داده‌های آزمایشگاهی شامل ویژگی‌های فیزیکی و شیمیایی پلیمرها به‌عنوان ورودی برای مدل‌های مختلف نظیر رگرسیون خطی، ستیغی، لاسو، الاستیک نت، نزدیک‌ترین همسایگی، شبکه عصبی مصنوعی و درخت تصمیم به‌کار گرفته شد. عملکرد این مدل‌ها با معیارهای میانگین مربع خطا و ضریب رگرسیون ارزیابی گردید. نتایج نشان می‌دهد که مدل‌های لاسو و الاستیک نت بهترین تعادل را بین دقت و قابلیت تعمیم به داده‌های جدید ارائه می‌دهند. به‌طور خاص، مدل لاسو با میانگین مربع خطا معادل 728/77 و ضریب رگرسیون برابر 0/95 و مدل الاستیک نت با میانگین مربع خطا برابر 604/34 و ضریب رگرسیون برابر 0/95 ارزیابی شدند. این مطالعه تأکید می‌کند که استفاده از تکنیک‌های منظم‌سازی می‌تواند دقت و پایداری پیش‌بینی خواص گرمایی پلیمرها را به‌طور قابل توجهی افزایش دهد و در هزینه و زمان آزمایش‌های تجربی صرفه‌جویی نماید.

https://www.farayandno.ir/article_737069_e51eae996b419c2a740b7b742aa804ad.pdf