نشریه علمی فرآیند نو

نشریه علمی فرآیند نو

ارزیابی راهبردی فرصت‌های سرمایه‌گذاری در بخش‌های بالادستی و پایین‌دستی صنعت پتروشیمی ایران با تأکید بر بهینه‌سازی عملکرد دارایی‌ها

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : پژوهشی

نویسنده
مهدی نظری صارم
گروه مهندسی نفت،معدن و مواد،واحد تهران مرکزی،دانشگاه آزاد اسلامی،تهران،ایران
10.22034/farayandno.2026.2082524.2036
چکیده
This study evaluates two investment strategies in PGPIDMC: (A) upstream field development vs. (B) downstream optimization and latent capacity activation. Using 2025–2026 operational data from 9 units, it finds downstream utilization averages only 68%, representing 3.6 million tons/year of untapped capacity. Meanwhile, upstream feedstock supply (4.4 Mt/year) lags behind downstream demand (5.0–5.5 Mt/year), with a projected gap of 2.5 Mt/year if latent capacity is activated. A multi-criteria framework (ISO 55000:2024, IEA 2025) shows Option B requires only 20–30% of Option A’s CAPEX, achieves 85–90% utilization, yields positive cash flow within 18 months, and cuts feedstock use per ton by 5–8%. A two-stage roadmap prioritizes short-term optimization (1404–1406) to generate cash flow and de-risk the system, while initiating upstream feasibility studies from 1407.
کلیدواژه‌ها
سرمایه‌گذاری
بهینه‌سازی فرآیندی
امنیت خوراک
بازده دارایی
ظرفیت نهفته
موضوعات

عنوان مقاله English

Strategic Investment Assessment in Iran’s Petrochemical Upstream and Downstream Sectors: A Multi-Criteria Framework for Optimizing Production Capacity, Cost Structure, and Return on Assets

نویسنده English

Mahdi Nazarisaram
Department of petrolume, mining and materials, CT.C, Islamic Azad University, Tehran, Iran
چکیده English

این پژوهش به ارزیابی استراتژیک دو گزینه رقیب سرمایه‌گذاری در گروه صنایع پتروشیمی خلیج فارس—توسعه میادین هیدروکربنی (بالادست) در مقابل بهینه‌سازی واحدهای پایین‌دستی—پرداخته است. داده‌های سال‌های ۱۴۰۴–۱۴۰۳ از ۱۱ واحد کلیدی نشان می‌دهد که میانگین نرخ بهره‌برداری واحدهای پایین‌دستی تنها ۶۸ درصد است که معادل ظرفیت نهفته‌ای به‌میزان ۳٫۶ میلیون تن فرآورده در سال است. همزمان، شکاف بین تقاضای خوراک (۵ تا ۶ میلیون تن) و ظرفیت تولید بالادست (۴٫۴ میلیون تن) ریسک تأمین را افزایش داده است. تحلیل چندمعیاره حاکی از آن است که سرمایه‌گذاری در بهینه‌سازی واحدهای موجود (گزینه B) با ۲۰ تا ۳۰ درصد هزینه یک پروژه میدانی، نرخ بهره‌برداری را به ۸۵ تا۹۰ درصد رسانده و جریان نقدی را در کمتر از ۲ سال ایجاد می‌کند. پیشنهاد نهایی، اجرای نقشه راه دو مرحله‌ای است: اولویت کوتاه‌مدت به بهینه‌سازی فرآیندی و فعال‌سازی ظرفیت نهفته همراه با آغاز همزمان مطالعات اولیه برای توسعه میدان هدف.

کلیدواژه‌ها English

Investment
prioritization
downstream optimization
feedstock security
asset efficiency
نشریه علمی فرآیند نو

مقالات آماده انتشار، اصلاح شده برای چاپ
انتشار آنلاین از 16 خرداد 1405